Dirira (Maanso) Erayada: Khadar Xuseen Daahir (Hayl)

0
106

MeDirira (Maanso) 

Erayada: Khadar Xuseen Daahir (Hayl)                             

 

Maansadani waxa ay ka hadlaysaa xuquuqda aadamaha, iyadoo hiil iyo garab siinaysa dadka laga awood badanyahay ee mudan in loo hiiliyo.

Maansadu waxa ay ku bilaabmaysaa arar iyo googol-dhig, waxaanay arartaa ku iftiiminaysaa saddex qolo oo qaar ay u dirantahay, qaar ku dirantahay, qaarna la dirantahay, waxa ay u dirantahay cidda ay u hiilinayso oo ah dadka aan soo xusnay ee laga awoodda badanyahay, isla markaana ay maansadu dartood u curatay, waxa ay ku dirantahay amma ka hiilinaysaa dadka mutaystay in laga hiisho ee caadaystay duudsiga iyo dibindaabyada dadkaas aynu soo xusnay, waxaanay la dirantahay amma la hiilinaysaa dadka had iyo jeer heeganka ugu jira, una taagan daryeelka iyo difaaca dadkaasi laga awoodda badanyahay ee maansadu ay dartood u curatay.

Ararta ka dib maansada waxay ku arooraysaa ujeeddadeeda iyo ubucdeeda waxaanay ku halqabsanaysaa dad ka mid ah dadkaas ay u hiilinayso oo lagula kacay waxyaalaha ay uga hiilinayso iyadoo si cad u duraysaa wax kastoo gef ku ah xuquuqda aaddamaha, waxaanay ku soo gebageboobaysaa farrin iyo dardaaran ay u dirayso dad-weynaha.

 

Inkastoonan daabicin

Deelkeeda maansada

Waayadan ku daakirin

Inkastoonan daalacan

Dabuubteeda waayadan

Dibnahayga uba furin

Inkastoonan doolow

Darmaanteeda waayadan

Direyskii u soo xidhin

Oonan bandhig ku soo deyn

Waase darajo eebiyo

Gallad daayin bixiyuu

Iigu deeqay guullee

Haddii aan dareentamay

Maanta dalawadaydii

Dalandool abaariyo

Haddii daaqsin-waa dhaco

Biyo-waa dalkoo idil

Haddii duudka uu simo

Gudhid igaba daayoo

Gamash aan dareemayn

Aan doobbbigeed culo

Dambarkeeda daraygaa

Kii ku doogsanaayiyo

Kii dacar ka qaadaba

Dammiinkiyo nin-doorkaba

Dadka guud ahaantood

Ku durduurta aan dhaho

Afartaa darseeyaye

Afar kale dareenkay

Darka aan ku soo horo

Oo durduurta aan dhaho

 

Dirira weeye maansadu

Xaqiiq way dagaal timi

Waxay daafacaysaa

Amma ay u dirantahay

Dabka ay u shidaysaa

Dool-qaadka barakacay

Dan-yartiyo carruurtiyo

Dumarka iyo naafada

Waxa ay ku dirantahay

La dagaallamaysaa

Dabka ay ku shidaysaa

Inta duudsigoodiyo

Dibindaabyadoodiyo

Daalaadhacoodiyo

Daryeel-baylahoodiyo

Dayacaad-tarkoodiyo

U darbanuun dhibtoodee

Xuquuqdoodii daayacay

Ee xaqoodii dayriyey

Waxa ay la deristahay

Amma ay la dirantahay

U hibeysey danabnimo

Oo darwiish ay leedadahay

Darajana u toleysaa

Inta duudsigoodiyo

Xaqiraadda lagu duro

La dagaalamaysee

Dammiirkooodu diidee

Xuquuqdooda daabacay

Afartaa darseeyaye

Afar kale dareenkay

Darka aan ku soo horo

Oo durduurta aan dhaho

 

Dad-weynow warkay hoo

Subaxbaan dareentamay

Naftu diidday jiifkii

Goobaha dad-weynuhu

Uu ku dood-wadaagiyo

War-geysyada la daabaco

War u doona ay tidhi

Dabadeed ka sarakacay

Dermadaan ku jiifoo

Dibaddaan u soo baxay

Dariiiqaan ku soo dhacay

Baabuur ma daydayan

Cagtaan boodhka soo daray

Waxaan soo dawaafoon

La tacaalo dawgaba

Darmaanbaan ku soo baxay

Madalbay dangiigtaa

Ma da’weyna waa shabbad

Oohinbay la deristahay

Ilmay daadinaysaa

I dubaaxi jiidhkii

Idil damqay jidhkaygii

Dammiirkay ha dhaafine

Bal dayoo ku baydh yidhi

Dabadeed u soo kacay

Dariiqan ku taagnaa

Dacalkay ka joogtoo

Waxaan idhi darmaanyahay

Maxaybaa ku daaree

Amma aad dareentee

Kaa daadshay ilmadani?

 

Waxay tidhi darmaantii

Wiilyohow dagdagayaa

Wixii ani I daariyo

Waxa aan dareemayba

Adi laguuma diranine

Raga waan u dudayaa

Intaan dunida joogee

Dib u joogso oo soco

Dariiqaaga sii hay

Hadal dambana hay odhan

 

Waxaan idhi degmoy maqal

Bal daweyso hadalkay

Wax kastoo ku daarayba

Xalkood waa la dooniye

Bal dajoo naftaadani

Iimaan ku dabaroo

Shaydaanka dag-dhabee

Aniguna dantaydii

Ma aan ihi nin kugu diran

Waxan ahay nin kuu diran

Adi kuu damqadayoo

Jidhku kuu dubaaxshee

Hay qalad dareemine

Waxan adi ku daaree

Dubaaqaagii dhaawacay

Isna aan darseynee

Dooddii I maqashii

Anoo daacad kuu qaba

 

Waxay tidhi darmaantii

Wiilkan ii damqadayee

Jidhku ii dubaaxshow

Inkastoonan doonayn

Inaan doodda kuu furo

Kuu taabto doogtani

Uurkayga damaqdoon

Kuu daliisho sheekada

I deynweydey haddanoo

Waan kuu darseyniye

Dooyeyso oo maqal

Qalbigana u sii daa’

 

Dabadeed gar-waaqsaday

Dooyeystey oo maqley

Soo daa’ warkii idhi

Waxay tidhi ma daaloow

 

Waxay tidhi ma daalow

Curyaan diirranbaan aa

Damaceedu noolyahay

Danyar hooyadeed tahay

Dumug aabbaheeed yidhi

Lagu dilay dagaalkii

Dalka lagu xoreyn jirey

Daryeel naafannimo abid

Loogu deeqin weligeed

Agoonnimo warkeed daa’

Dibnahaba ha soo marin

Dabadeedna wiilyow

Hooyadii I dihatee

Daayin uu I badaybaa

Xilkay dusha ku qaaddoo

Ii daryeeshay hagarli’i

Dabadeedna waxay tidhi

Goobaha duruustiyo

Dugsiyada tagoo aad

Oo facaa degmoy raac

Aniguna dareentamay

Qorayoo dabuubtaas

Dadaal saaray heensaha

Waxaan soo dabbaashoon

Dabac dheelligeediyo

Dayacaad ka dhowraba

Duruustii sarreetiyo

Deyrey oo iskuulkii

Duddadiisii soo xidhay

Shaqo daydaybaan idhi

Halganbaan dabeed galay

Codsigeed midbaan diray

Dabadeed la ii yeedh

Imtixaan dabadeed galay

Waraysina ka daba maray

Dabadeed ku soo baxay

Heshiis daabac lay yidhi

Oo ku duugay qalinkii

Subaxdii dambeetaba

Dagdag imi xafiiskii

Dabadeedna madashani

Ninkii diiradda u siday

Igu yidhi degmoy maqal

Daabacday heshiis shalay

Oo ku duugtay qalinkii

Maantana ku deyriyey

Haatani duddada dhaaf

Dibna ha iigu soo gelin

 

Waxaan idhi darwiishyow

Maxaad iga dareentee

Aad igu dayrinaysaa

 

Wuxuu yidhi dareen li’i

Kuma dayrin aniguye

Daayinkii ku uumaa

Inanyahay ku dayrshee

Dib u joogso oo soco

Weedh dambana hay celin

 

Ha dambaabinbaan idhi

 

Boolis doonabuu yidhi

Degdeg laygu soo bood

Gacan laygu dalandali

Dibaddana la ii tuur

Wiilkii ii damqadayee

Jidhku ii dubaaxshow

Waxa aan dareemee

Dubaaqaygii dhaawacay

Een  u daadshay ilmadani

Waa gefkaa laygu duray!

 

Waxaan idhi degmoy maqal

Ninkan adiga kugu duray

Kugu deyrshey  naafada

Dembi adag ayuu galay

Xuquuqdaada dadnimaa

Dagaal uu ku qaadoo

Sharcigaa dabraayoo

Dawgiisa mariniye

Dacwad dabacoo orod

Oo degmoy ku soo oog

 

Waxay tidhi darwiish maqal

Danabyohow war li’idaa

Yaa daacaddaas qaba

Oo caddaalad doojiya

Ku dabraaya sharcigana

Darraatuun ayay ayd

Markii dahabo gabadheed

Abidkeedba diifiyo

Daranyiyo darxumo arag

Weligeed la diiqayn

Fiid dawga loo galay

Niman aanay kuba duxin

Abid daayin naxariis

Tunka iyo degtaas sare

Degdeg uugu qaateen

Meel durugsan geeyeen

Xoogeen duqeeyeen

Gabbalkeeda dumiyeen

Dabadeed dhegeystow

Goor damboo warkeed ba’ay

Tiiyoo dakaanoo

Naftu diiqad kuba tahay

Laga helay daleel madhan

Dabadeed la soo qaad

Degelkoodii lana keen

Hororradii la doondoon

Xabsiyada daf laga sii

Dacwaddii la soo oog

Xaakimkii dib uga bood

Dabeed qaaday tilifoon

Degdeg odayo ugu baaq

Dahabo geed-xidhkeedii

Hadda doontabuu yidhi

Dooyaysta geedaha

Ku dhammeeya dibaddoo

Arrintani demshuu yidhi

Doondoonte odayadu

Cidduu xaakimku u diray

Isu baaqe dabadeed

Afka laysu dufanee

Ku dhammeeye dibaddii

Arrinkiinna dambabase

Hororradii la soo daa’

Iyadana darmaantii

Gabbalkeediibaa dumay

Dumug odhay hankeedii

Docna looga wada baydh

Intaasoo darjiidhiyo

Inkaloo ka daranbaa

Dagalkeenna yaallee

Maxaa dacwad aan oogaa!

Sharci aan ku doodaa!

 

Yaabayoo dangiigsaday

Dooyaysigii furay

Hadba dacal u jeedsaday

Dabadeed waxaan idhi

Degmoy maqlay warkaagaa

Oo kici dareenkay

Se waxaan dabuub idhi

Sowtii darmaanyahay

Dowladaha adduunyadu

Dayr hore ay showreen

Dabadeed gun iyo baar

Dumarkiyo ragoo idil

Giddigood dad-weynaha

Xuquuqdood la daabacay

Ee la laalay duudsiga

Faquuqii la dayriyey

Sinnaantii la daafacay

Cadligii la doojiyey

Dulmi reebban lana yidhi

Ciddii diidda baaqaas

Waa dambiile layna yidhi

In la dayriyaayoo

Uu dabraa sharciguyoo

Duddadiis la dhigo xabsi

Lagu duugey qalinkii

Dooddiina lagu jaray

Hadmaa daaha lagu rogey

Sharcigii la dacal-maray

Gobonnimo la dayriyey

La illaaway diintii

Daacaddiina laga tagey

Hadmuu quudhsi door-noqday

Lagu faanay duudsiga

Dulmigii la doojiyay

Darajooyin loo tolay

Afartaa darseeyaye

Afar kale dareenkay

Darka aan ku soo horo

Oo durduurta aan dhaho

 

Inkastoon daliiliyey

Daaha aan ka soo rogey

Dibindaabyo iyo hawl

Degelkeenna taalloo

Masaakiinta lagu duro

Aan dabbaalo haatani

Dabra-celiyo sheekada

Kuna xidho dardaarane

Idilkiin dadweynow

Dubaaqiinna ii fura

Dumarkeennu waa luul

Dahabiyo xariiriyo

Deeq guulle weeyaan

Durdur aan gudhayniyo

Gallad daayin weeyaan

Ha daardaarin waa gobe

Dibindaabyo ka ogow

 

Ubadkeennu waa deeq

Daayinkeen inoo huray

Naxariis ku daaddihi

Ha u dirin wixii culus

Eenu daacaddii Karin

Derbi-jiifka muunee

Dubaaqiisa noolee

Ku dadaal daryeelkii

 

Haddii daayin guunyiyo

Deeqdiisa kuu huray

Danyartiyo saboolkiyo

Intii diif la jiiftiyo

Maatidaada daymood

Naxariis ku daaddihi

 

Naafada ha duudsiyin

Astaan daayin keensaday

Ha ku dayrin abidkaa

Daryeeloo ha daayicin

Haddii kale damiinow

Daayinkaa ku duudsiyi

Adigana ku dayrini

Dambaabudhada naareed

Waaxyahaaga way duban

 

Dadka soo hayaamiyo

Dool-qaadka kuu yimid

Degelkiyo dhulkoodii

Ay dubteen abaaruhu

Dunbuqiyo rasaastiyo

Ka soo yaacay danabbada

Iyagana ha duudsiyin

Dibibdaabyo ka ogow

Gobonnimo ku daaddihi

Afartaasi waa deyr

Maansadaan dalleeyiyo

Ku af-meeray dooddii

Curinta: Khadar Xuseen Daahir( Hayl)

Arday ka tirsan kulliyadda sharciga ee Jaamacadda Hargeisa,

Ahna guddoomiyaha Bahda Hal-abuurka iyo Qoraalka ee (HAL-QOR)  

Tel: +252 63 4483403

Email: khadarxd@hotmail.com